ಆಶಾವಾದದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಹೋರಾಟದ ಕಥೆ – ಎಣ್ಮಕಜೆ

Posted: ಆಗಷ್ಟ್ 29, 2011 in ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಪಂಚ

ನಾನು ಚಿಕ್ಕವಳಿದ್ದಾಗ ಆಗಸದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಹಾರುವ ಸದ್ದಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಾವು ಮಕ್ಕಳು ಮನೆಯೊಳಗಿನಿಂದ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಓಡಿ ಬಂದು ಆಕಾಶ ನೋಡುತ್ತ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಅದು ರಾಕೆಟ್ಟೋ, ವಿಮಾನವೋ, ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರೋ ಯಾವುದಾದರೂ ಸರಿ, ಅದರ ಸದ್ದು, ಚುಕ್ಕಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಅದರ ಆಕಾರ ಎಲ್ಲವೂ ನಮಗೆ ರೋಚಕವೇ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ನೋಡುವ ರಭಸದಲ್ಲೂ ನನ್ನ ಅಣ್ಣಂದಿರು ಹೇಳುವುದಿತ್ತು, ’ಹೇ, ಅದು ಮದ್ದು ಬಿಡುವ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್. ಬೀಜದ ಗುಡ್ಡೆಗೆ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಬಿಡ್ತಿದ್ದಾರೆ’ ಅಂತ. ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲೂ ಗೇರುಬೀಜದ ಮರಗಳಿರುವ ಗುಡ್ಡವಿತ್ತು, ಇದಕ್ಕೂ ಮದ್ದು ಬಿಡುತ್ತಾರೋ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ’ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ನೇರ ಮೇಲಕ್ಕೇನೂ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಬರುವುದಿಲ್ಲ’ ಅಂದುಕೊಂಡು ಸುಮ್ಮನಾಗುತ್ತಿದ್ದೆ ನಾನು. ಆದರೆ, ಆ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಸೇವೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಗೇರುಬೀಜದ ನೆಡುತೋಪುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎನ್ನುವುದು ನನಗಾಗ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದಾಗುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದ ಬಗೆಗೂ ಆಗ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ, ಬಹುಶಃ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್‌ನ ಪರಿಣಾಮ ಆಗಿನ್ನೂ ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ.
ನಾನು ಕಾಲೇಜು ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ವೇಳೆಗೆ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿತ್ತು. ನಮ್ಮೂರಿನಿಂದ ಹತ್ತು-ಹದಿನೈದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರದೊಳಗೇ ಇರುವ ಸ್ವರ್ಗ, ವಾಣಿನಗರ ಮೊದಲಾದ ಊರುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಮಾರಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಊರುಗಳೆಲ್ಲ ಇರುವುದು ಪಡ್ರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ. ಇಡಿಯ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೇ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್‌ನಿಂದ ಗರಿಷ್ಟ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದದ್ದು ಈ ಪ್ರದೇಶ. ಏಕೆಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗೇರುಬೀಜದ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್‌ಗಳು ಇದ್ದದ್ದು-ಇರುವುದು ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ. ಈ ಗ್ರಾಮ ಇರುವುದು ಎಣ್ಮಕಜೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿ. ನನ್ನ ’ಪೆಲತ್ತಡ್ಕ’ವೂ ಈ ಎಣ್ಮಕಜೆ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲೇ ಇದೆ.
ಇಂತಹ “ಎಣ್ಮಕಜೆ” ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊತ್ತ ಕಾದಂಬರಿಯೊಂದು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಏನಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಕುತೂಹಲವೂ ಮೂಡಿತ್ತು. ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ದುರಂತ ಬಗೆಗಿನ ಕಾದಂಬರಿ ಅದು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ಕೆರಳಿತು. ಈಚೆಗೆ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಹುಲ್ಕೋಡ್ ಅವರಿಂದ ಓದುವ ಅವಕಾಶವೂ ಸಿಕ್ಕಿತು.
ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರದ ಕೃತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ ಎಂದು ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದ ಕೃತಿ ಇದು. ಅಂಬಿಕಾಸುತನ್ ಮಾಂಗಾಡ್ ಬರೆದ ಈ ಮಲಯಾಳಂ ಕೃತಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಂದುದು ಉಪನ್ಯಾಸಕ ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಹೊಸಂಗಡಿ ಅವರಿಂದ, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ.
ದುರಂತ ನಡೆದ ಸ್ವರ್ಗ, ವಾಣಿನಗರ, ಎಣ್ಮಕಜೆಗಳಲ್ಲೇ ಕಥೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವದ ದುರಂತವೊಂದನ್ನು ಫಿಕ್ಷನ್‌ನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದರಲ್ಲೇ ಇದೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಶಕ್ತಿ.
ಸ್ತ್ರೀ ಮತ್ತು ಪುರುಷ – ಈ ಎರಡು ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಕಾದಂಬರಿ ಆರಂಭ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಬಂದು ನೆಲೆಸುವುದು ಎಣ್ಮಕಜೆಯಲ್ಲಿ. ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅನಾಥ ಮಗು ಸಿಗುವಲ್ಲಿಂದ ಎಣ್ಮಕಜೆಯ ದುರಂತಗಳ ಸರಮಾಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಅನಾಥರಿಗೆ, ಭಿಕ್ಷುಕರಿಗೆ, ವೇಶ್ಯೆಯರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನೀಲಕಂಠನ್ ಹಾಗೂ ದೇವಯಾನಿ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಕಪಟಗಳಿಂದ ನೊಂದು ಇದ್ಯಾವುದೂ ತಮಗೆ ಬೇಡವೆಂದು ಬಂದವರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಮನುಷ್ಯರ ಸಂಪರ್ಕವೇ ಇಲ್ಲದೆ, ತಮಗೊಂದು ಹೆಸರಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನೇ ಮರೆತು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಸ್ತ್ರೀಯ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಮಗು ಅವರಿಬ್ಬರ ಮಾವೀಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನೀಲಕಂಠನ್ ಆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜಟಾಧಾರಿ ಭೂತದ ಶಾಪದಿಂದ ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಗೊಳಗಾಗಿ ನರಳುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಬೆನ್ನಿಗೇ ಇದು ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅದರ ಸಿಂಪಡಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತರಾಗಿರುವವರ ಅನೇಕರ ಪರಿಚಯವೂ ಆತನಿಗಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಎಂಡೋಲ್ಫಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಲ್ಲೊಂದು ಹೋರಾಟ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಹೀಗೆ ಯಾರು ಜನರನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕೋ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ತಡೆಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀಲಕಂಠ ಹಾಗೂ ದೇವಯಾನಿ ಇಬ್ಬರೂ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೆಕಾಗುತ್ತದೆ. ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಏರ್ಪಾಡಾಗುವ ರ್‍ಯಾಲಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದ ಜಯರಾಜನೂ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಕಾಣೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ದೇವಯಾನಿ ಹಾಗೂ ನೀಲಕಂಠನ್ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲಲೆಂದೇ ತಂಡಸಮೇತ ಬರುವ ನೇತಾರ ಸರ್ಪದ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಗೋ ಜೀವವುಳಿಸಿಕೊಂಡ ನೀಲಕಂಠನ್-ದೇವಯಾನಿ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರಾಗಿ ಗುಹೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಸರೆ ಪqಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅನಾಮಧೇಯರಾಗಿ (ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಪರಿಸರ, ಎದುರಾಗುವ ಪಾತ್ರಗಳು.. ಎಲ್ಲವೂ ಬರಿಯ ಎಣ್ಮಕಜೆಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾದುದಲ್ಲ. ಓದುತ್ತ ಹೋದಂತೆ, ನಿತ್ಯ ಝರಿತೊರೆಗಳಿಂದ, ಹಸಿರಿನಿಂದ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾ ಸ್ವರ್ಗದಂತಿರುವ ಈ ಊರು ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್‌ನಿಂದಾಗಿ ನರಕವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಯಾನಿ-ನೀಲಕಂಠನ್‌ರ ಮಗುವಾಗಿ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆಯುವ ಪರೀಕ್ಷಿತ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟರ ಮಗಳು.. -ಇವರೆಲ್ಲ ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಪೀಡಿತವಾದ ಇತರ ಊರುಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಸಿಗಬಲ್ಲರು.
ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವವರನ್ನೇ ದಮನಿಸುವ ’ನೇತಾರ’ನಂಥ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರು ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟು ಜನರಿದ್ದಾರೋ.. ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ಕುರಿತಾಗಿ ನಿಜಜೀವನದಲ್ಲೂ ಹೋರಾಡಿದ ಶ್ರೀಪಡ್ರೆಯವರನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪಾತ್ರ ’ಶ್ರೀರಾಮ’, ಡಾ.ವೈ.ಎಸ್.ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರ್‌ರಂತಿರುವ ವೈದ್ಯ, ಹಲವು ಹೋರಾಟಗಾರರು.. ಎಲ್ಲರೂ ಹೋರಾಟದ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕಾವು ನೀಡುತ್ತಾ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಪ್ತವಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುವ ಕೃತಿ ಆರಂಭವಾಗುವುದು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ. ಕೊನೆಯಾಗುವುದೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಮಾನವ ಜಗತ್ತಿನ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರಿಬ್ಬರೂ ಬೇಕು. ಕಾದಂಬರಿಯ ಆರಂಭ-ಅಂತ್ಯಗಳೂ ಇದನ್ನೇ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ. ಎಂಡೋಸಲ್ಫಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ದಮನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಜೀವಸಂಕುಲದ ಅಂತ್ಯವಲ್ಲ. ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ತೊರೆ ಹುಟ್ಟಿರುವ ಗುಹೆಯೊಂದು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರಿಬ್ಬರೂ ಮನುಜವರ್ಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿ ಆ ಗುಹೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕತ್ತೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಹೊಟ್ಟನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಕಾಲಯಾಪನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬಲಿಯೇಂದ್ರನಿಗೆ ಇದು ಕಷ್ಟಕಾಲ. ಈ ಬಲಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಕಲ ಅಳಿದುಳಿದ ಜೀವರಾಶಿಗಳಿಗೂ ಈ ಗುಹೆ ಆಸರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರಿಬ್ಬರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುವುದರೊಂದಿಗೆ ನಾಳೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪ್ರಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜವೊಂದು ರೂಪಿತವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವರೇ ಮೂಲವಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಆಶಯ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಅಸಹಾಯಕತೆ ಮನವನ್ನು ಕಲಕುವ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೋರಾಟದ ಹಿಂದೆಯೂ ಆಶಾವಾದದ ಬೆಳಕು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುವ ಮೂಲಕ ಓದುಗರಿಗೂ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟದ ಘಟನೆಗಳ ನಿರೂಪಣೆ ಬರಿಯ ಪ್ರಬಂಧವಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಮಾಂಗಾಡ್ ಇದನ್ನು ಹಾಗಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಕಥೆಯ ಪಾತಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದುದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೇಳಿ ಓದುಗರ ಮನ ತಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಹೊಸಂಗಡಿಯವರ ಅನುವಾದ ಓದಲು ಸುಖ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
  1. kumara raitha ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:

    ಪುಸ್ತಕ ಪರಿಚಯ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ.

ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  ಬದಲಿಸಿ )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  ಬದಲಿಸಿ )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  ಬದಲಿಸಿ )

Connecting to %s